Ba nhân vật trong ảnh — Elon Musk, Sam Altman và Dario Amodei — hiện đại diện cho ba thế lực lớn của cuộc đua AI Mỹ: xAI, OpenAI và Anthropic. Điều thú vị là ba con đường ấy không hoàn toàn độc lập, mà từng giao nhau tại một điểm chung mang tên OpenAI.
Musk và Altman cùng tham gia sáng lập OpenAI cuối năm 2015 với tham vọng xây dựng một tổ chức nghiên cứu AI vì lợi ích rộng rãi của nhân loại, tạo đối trọng với sự tập trung năng lực AI vào một số tập đoàn lớn. Dario Amodei gia nhập năm 2016, sau thời gian nghiên cứu tại Baidu và Google, rồi trở thành một trong những lãnh đạo nghiên cứu quan trọng trong giai đoạn GPT-2 và GPT-3.
Hơn một thập niên sau, ba người đã đi theo ba hướng khác nhau. Altman ở lại và đưa OpenAI trở thành một thế lực AI toàn cầu; Amodei rời đi cùng một nhóm đồng nghiệp để thành lập Anthropic và phát triển Claude; còn Musk, sau khi rời OpenAI năm 2018, cuối cùng quay lại cuộc đua bằng xAI và Grok.
Từ một OpenAI năm 2015, lịch sử rẽ thành ba nhánh. Những người từng đứng cùng một phía giờ trở thành những đối thủ cạnh tranh trực tiếp. Chính bối cảnh ấy khiến câu nói Musk từng góp phần “nuôi lớn hai con quái vật” nghe rất hấp dẫn, dù lịch sử thực tế phức tạp hơn nhiều.
MUSK THỰC SỰ LÀ MỘT TRONG NHỮNG NGƯỜI ĐẶT VIÊN GẠCH ĐẦU TIÊN
Vai trò của Musk trong OpenAI thuở ban đầu không chỉ là cho mượn tên tuổi. Ông tham gia sáng lập, giữ vị trí đồng chủ tịch cùng Altman, đóng góp tài chính, mạng lưới quan hệ và đặc biệt tham gia cuộc đua tuyển Ilya Sutskever — nhân vật được xem là mắt xích khoa học cực kỳ quan trọng của OpenAI thời kỳ đầu.
OpenAI lúc ấy cũng rất khác tổ chức mà thế giới biết ngày nay. Nó khởi đầu dưới hình thức phi lợi nhuận, với mục tiêu phát triển AI an toàn và bảo đảm lợi ích của công nghệ này được phân bổ rộng rãi, thay vì để năng lực AI tiên tiến tập trung vào một vài công ty.
Musk rời hội đồng quản trị năm 2018. Những năm sau đó, OpenAI tái cấu trúc, huy động nguồn vốn khổng lồ và xây dựng quan hệ ngày càng sâu với Microsoft; chính sự chuyển hướng này trở thành một trong những nguồn gốc của cuộc đối đầu gay gắt giữa Musk và Altman về sau.
NHƯNG SAM ALTMAN KHÔNG PHẢI “CHẲNG LÀ AI” TRƯỚC KHI GẶP MUSK
Đây là điểm cần giữ tỉnh táo nếu muốn kể câu chuyện công bằng. Năm 2015, Altman đã đứng đầu Y Combinator và là một nhân vật có ảnh hưởng trong hệ sinh thái startup Silicon Valley. Musk không phát hiện một người vô danh rồi đưa lên lãnh đạo OpenAI; đúng hơn, hai người đem những thế mạnh khác nhau vào cùng một dự án.
Musk có tiền, thương hiệu, sức hút với giới kỹ thuật và khả năng huy động những nhân vật hàng đầu. Altman có mạng lưới startup, khả năng tổ chức, huy động vốn và xây dựng một tổ chức tăng trưởng rất nhanh. Sau khi Musk rời đi, Altman mới dần trở thành trung tâm quyền lực và dẫn OpenAI bước sang một giai đoạn hoàn toàn khác.
Vì vậy, nói Musk góp phần tạo ra OpenAI là có cơ sở. Nói Musk “tạo ra Sam Altman” thì không.
DARIO AMODEI LÀ NHÁNH RẼ THÚ VỊ HƠN
Amodei không phải đồng sáng lập OpenAI. Ông gia nhập sau khi tổ chức đã thành lập, nhưng nhanh chóng trở thành một trong những lãnh đạo nghiên cứu quan trọng, tham gia vào giai đoạn phát triển GPT-2, GPT-3 và các nghiên cứu về scaling — nền tảng quan trọng cho thời đại mô hình ngôn ngữ khổng lồ sau này.
Cuối năm 2020, Amodei rời OpenAI; năm 2021, ông cùng Daniela Amodei và một nhóm cựu nhân sự OpenAI thành lập Anthropic. Công ty này chọn an toàn AI làm một phần trọng tâm trong bản sắc kỹ thuật và sau đó phát triển Claude thành đối thủ trực tiếp của các model OpenAI.
Bởi vậy mới xuất hiện một nghịch lý thú vị: OpenAI được dựng lên để tạo đối trọng với những trung tâm quyền lực AI khác, nhưng rồi chính nó lại trở thành cái nôi nhân sự tạo ra một trong những đối thủ mạnh nhất của mình.
⸻
🌐 passion.cuongdc.co
🌐 Telegram/CuongDC
