
HỌ LÀ THỨ HAI, THÌ AI LÀ CHỦ NHẬT?
Mấy bữa thấy cõi mạng xôn xao về cuốn sách của ông Nguyễn Thành Nam, bèn nhắn ông "Bình Bán Book" gửi cho 1 bản. Đọc mãi mới xong. Không phải là nó khó đọc, mà vì nó quá nhiều tư liệu, quá nhiều vấn đề, vừa đọc vừa phải lan man suy ngẫm. Rồi vừa đọc sách ông Thành Nam, vừa đọc những lời khen chê trên mạng. Thấy nhiều chuyện hơi mắc cười.
Khi tôi sinh ra, ông Ngô Đình Diệm đã được các tướng lĩnh dưới quyền tiễn về diện kiến Thánh nhan Thiên Chúa được tròn 1 năm. Mặc dù vậy, lứa trẻ bọn tôi hầu như đứa nào cũng thuộc nằm lòng 2 câu vần vè: "Trên rừng con khỉ đánh đu/thằng Ngô Đình Diệm mút ku Bác Hồ". Thỉnh thoảng chúng tôi vẫn đọc chơi cho nhau nghe. Chả thấy ai mắng chúng tôi là bọn mất dạy, xúc phạm lãnh tụ. Từ lớp 1 đến lớp 7, năm nào tôi cũng được Cháu ngoan Bác Hồ, giấy khen treo đầy tường. Nay ông Thành Nam mới viết mấy chữ hơi hơi có vẻ dân dã, đã bị mắng sấp mặt.
Trong mắt tôi, ở Việt Nam, cánh "dân toán" và cánh bệnh trĩ bề ngoài có phong thái khá giống nhau: luôn "nhấp nhổm". Khác chăng là ở chỗ, cánh bệnh trĩ rom lòi cả khúc nên không ngồi yên được; còn cánh "dân toán" nhấp nhổm là vì luôn sợ mình chậm chân hơn người khác. Có lẽ vì thế, trong giới học thuật Việt, cánh "dân toán" luôn là những người tiên phong. Mà đã tiên phong, tất phải đối đầu với nhiều thử thách. Ngô Bảo Châu hay Nguyễn Thành Nam đều không tránh được "mệnh".
Giới nhiều chữ trong và ngoài nước có lẽ có cả ngàn người từng nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp của Cụ Hồ Chí Minh. Nhưng dành cả cuộc đời nghiên cứu về Cụ, có lẽ chỉ có 2: nhà văn Sơn Tùng (Việt Nam) và William Duiker (Mỹ). Ông Nguyễn Thành Nam không nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp của Cụ Hồ từ đầu. Ở đâu đó, ông nói là ông lấy cảm hứng từ cuốn sách của William Duiker để viết nên cuốn "Chuyện với Thanh". "Cảm hứng" chỉ là cách nói văn vẻ, thực ra là ông "hớt váng" từ William Duiker và nhiều người khác nữa. Nhưng hớt váng được như ông là giỏi, quá giỏi!
Tôi từng đọc không ít sách báo viết về thân thế, sự nghiệp của Cụ Hồ Chí Minh, trong số đó, có một cuốn chuyên khảo của ông thầy đại học của tôi. Và dù rất kính trọng thầy của mình, tôi không thể không than "thầy ơi, nhạt quá!". Sách của ông Thành Nam thì khác, đọc là bị cuốn hút ngay từ đầu bởi nó được viết bởi văn phong dân dã, gần với cách hành văn của bọn GenZ. Một cuốn ghi chép văn chương nhưng lại ngồn ngộn tư liệu, có cước chú trích dẫn như một công trình khoa học, có chú mục để người đọc có thể hiểu sâu hơn về những bối cảnh cụ thể xung quanh hành trạng cũng như trước tác của Nguyễn Ái Quốc/Hồ Chí Minh. Một câu chuyện tưởng như khá trừu tượng nhưng lại được trình bày bằng ngôn từ giản dị dân dã, được xâu chuỗi logic, có thể thỏa mãn được khẩu vị của cánh đọc nhiều chữ nghĩa. Túm lại là ai/và lứa tuổi nào đọc cũng hiểu được.
Với cuốn sách của mình, ông Thành Nam không định giải ảo hay giải thiêng "Thần tượng Hồ Chí Minh", ông chỉ đang cố gắng giải mã những thông điệp mà Cụ Hồ để lại trong di sản đồ sộ của mình. Đây cũng chính là mục đích mà rất nhiều nhà "Hồ Chí Minh học" đã rất cố gắng nhưng chưa ai làm được. Ông Thành Nam không chỉ làm được, mà còn vận dụng một cách hiệu quả vào công việc của mình để cùng các cộng sự đưa FPT đến thành công như ngày hôm nay. Trong bụng tôi nhiều lúc rất muốn mắng "ông quá tài, tiên sư ông", nhưng lại sợ ông nghe thấy, mất vui.
Cuộc vận động "Học tập tư tưởng đạo đức tác phong Hồ Chí Minh" được phát động từ rất lâu rồi. Tôi không biết nó thành công đến đâu. Nhưng để Nói/Viết và Làm được theo phương châm hành động của Cụ Hồ như các VIP của FPT (Trương Gia Bình, Hoàng Nam Tiến, và mới đây là Nguyễn Thành Nam) thì tôi chưa từng thấy. Họ là thứ Hai, thì ai là Chủ nhật?
-MAI THANH SON