AI TRONG GIÁO DỤC Y KHOA: KHI KHÔNG CÓ AI, BÁC SĨ CÒN LÀM ĐƯỢC GÌ? Từ góc nhìn đào tạo trong ngành Y tế, tôi xin chia sẻ một số quan điểm về việc sử dụng AI trong giáo dục y khoa. Dù có những đặc thù riêng, đào tạo y khoa về bản chất vẫn là quá trình truyền đạt kiến thức và phát triển năng lực, nên nhiều vấn đề cũng tương đồng với các ngành học khác. 1. XÁC ĐỊNH RÕ NĂNG LỰC LÕI KHÔNG CẦN AI Mỗi trường Y và bệnh viện cần xác định những năng lực mà sinh viên y khoa, bác sĩ nội trú bắt buộc phải tự thực hiện được, không phụ thuộc vào AI. Đó là khai thác bệnh sử, khám lâm sàng, lập luận chẩn đoán phân biệt, đọc và phân tích kết quả cận lâm sàng, giải thích tình trạng bệnh cho người bệnh và gia đình. 2. THAY ĐỔI CÁCH ĐÁNH GIÁ TRONG THỜI ĐẠI AI Tiểu luận, bệnh án làm tại nhà, thậm chí luận văn ngày nay đều có thể được AI hỗ trợ đến mức người học không còn phải tự thực hiện phần lớn công việc. Vì vậy, cần tăng cường những hình thức đánh giá mà AI khó có thể làm thay, như OSCE, mini-CEX, vấn đáp trực tiếp tại giường bệnh và quan sát năng lực thực hành lâm sàng. Đối với các sản phẩm viết, người học cần trực tiếp bảo vệ kết quả, giải thích được lập luận và chứng minh mình thực sự hiểu những gì đã trình bày. 3. SỬ DỤNG AI THEO LỘ TRÌNH ĐÀO TẠO Ở giai đoạn đầu, khi sinh viên học các môn cơ bản và bắt đầu hình thành tư duy lâm sàng, cần hạn chế việc sử dụng AI để làm thay những công việc mà người học phải tự thực hiện. Ở các giai đoạn tiếp theo, AI có thể được đưa vào quá trình học tập và thực hành dưới sự giám sát phù hợp. Người học cần tự đưa ra nhận định, sau đó đối chiếu với kết quả AI để kiểm tra và hoàn thiện lập luận của mình. 4. ĐƯA NĂNG LỰC SỬ DỤNG AI THÀNH MÔN HỌC CHÍNH THỨC Sinh viên y khoa cần được đào tạo bài bản về cách sử dụng AI, thay vì tự tìm hiểu và sử dụng theo kinh nghiệm cá nhân. Nội dung đào tạo cần bao gồm khả năng nhận diện hiện tượng AI tạo ra thông tin sai nhưng có vẻ hợp lý, thường gọi là ảo giác AI; kỹ năng kiểm chứng nguồn và hiểu những giới hạn của dữ liệu huấn luyện. Đặc biệt, phần lớn dữ liệu AI có nguồn gốc từ nước ngoài, có thể không hoàn toàn phù hợp với đặc điểm dịch tễ, hướng dẫn điều trị và thực hành y khoa tại Việt Nam. Bảo mật dữ liệu bệnh nhân khi sử dụng các công cụ AI cũng phải là một nội dung bắt buộc trong chương trình đào tạo. 5. GIỮ NGUYÊN TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH CỦA BÁC SĨ Dù AI có tham gia hỗ trợ phân tích, chẩn đoán hay đề xuất phương án điều trị, người ký y lệnh vẫn là bác sĩ chịu trách nhiệm trước bệnh nhân và gia đình, cả về pháp luật lẫn đạo đức nghề nghiệp. Nguyên tắc này cần được quy định rõ trong chương trình đào tạo và các quy chế chuyên môn, đồng thời có hướng dẫn cụ thể về cách giải thích cho người bệnh khi AI được sử dụng trong quá trình chăm sóc và điều trị. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ không làm thay đổi trách nhiệm nghề nghiệp của người bác sĩ. 6. ĐÀO TẠO GIẢNG VIÊN TRƯỚC KHI ĐÀO TẠO SINH VIÊN Nếu chính giảng viên chưa hiểu AI, họ có thể rơi vào một trong hai thái cực: cấm đoán hoàn toàn hoặc buông lỏng việc sử dụng. Cả hai cách tiếp cận đều có những bất lợi đối với chất lượng đào tạo. Vì vậy, đội ngũ giảng viên cần được đào tạo và thực hành sử dụng AI một cách chuyên nghiệp, trước khi hướng dẫn sinh viên ứng dụng công nghệ này trong học tập và thực hành lâm sàng. 7. TẬN DỤNG AI ĐỂ GIẢI QUYẾT NHỮNG HẠN CHẾ TRONG ĐÀO TẠO Y KHOA VIỆT NAM Trong điều kiện số lượng học viên lớn, trong khi thời gian và cơ hội thực hành lâm sàng có giới hạn, AI có thể góp phần bù đắp một phần những thiếu hụt hiện nay. Chẳng hạn, công nghệ này có thể được sử dụng để xây dựng bệnh nhân ảo, mô phỏng tình huống lâm sàng hoặc đóng vai trò trợ giảng, giúp sinh viên luyện tập giải quyết các ca bệnh. Tuy nhiên, những ứng dụng này chỉ thực sự có ý nghĩa khi được triển khai trên nền tảng sáu nguyên tắc đã nêu, từ chuẩn năng lực, phương pháp đánh giá, lộ trình sử dụng đến trách nhiệm chuyên môn và năng lực của giảng viên. -BS NGUYEN LAN HIEU ⸻ 🌐 passion.cuongdc.co 🌐 Telegram/CuongDC

♔ ♔ ... AI TRONG GIÁO DỤC Y KHOA: KHI KHÔNG CÓ AI, BÁC SĨ CÒN LÀM ĐƯỢC GÌ? Từ góc nhìn đào tạo trong ngành Y tế, tôi xin chia sẻ một số quan điểm về việc sử dụng AI trong giáo dục y khoa. Dù có những đặc thù riêng, đào tạo y khoa về bản chất vẫn là quá trình truyền đạt kiến thức và phát triển năng lực, nên nhiều vấn đề cũng tương đồng với các ngành học khác. 1. XÁC ĐỊNH RÕ NĂNG LỰC LÕI KHÔNG CẦN AI Mỗi trường Y và bệnh viện cần xác định những năng lực mà sinh viên y khoa, bác sĩ nội trú bắt buộc phải tự thực hiện được, không phụ thuộc vào AI. Đó là khai thác bệnh sử, khám lâm sàng, lập luận chẩn đoán phân biệt, đọc và phân tích kết quả cận lâm sàng, giải thích tình trạng bệnh cho người bệnh và gia đình. 2. THAY ĐỔI CÁCH ĐÁNH GIÁ TRONG THỜI ĐẠI AI Tiểu luận, bệnh án làm tại nhà, thậm chí luận văn ngày nay đều có thể được AI hỗ trợ đến mức người học không còn phải tự thực hiện phần lớn công việc. Vì vậy, cần tăng cường những hình thức đánh giá mà AI khó có thể làm thay, như OSCE, mini-CEX, vấn đáp trực tiếp tại giường bệnh và quan sát năng lực thực hành lâm sàng. Đối với các sản phẩm viết, người học cần trực tiếp bảo vệ kết quả, giải thích được lập luận và chứng minh mình thực sự hiểu những gì đã trình bày. 3. SỬ DỤNG AI THEO LỘ TRÌNH ĐÀO TẠO Ở giai đoạn đầu, khi sinh viên học các môn cơ bản và bắt đầu hình thành tư duy lâm sàng, cần hạn chế việc sử dụng AI để làm thay những công việc mà người học phải tự thực hiện. Ở các giai đoạn tiếp theo, AI có thể được đưa vào quá trình học tập và thực hành dưới sự giám sát phù hợp. Người học cần tự đưa ra nhận định, sau đó đối chiếu với kết quả AI để kiểm tra và hoàn thiện lập luận của mình. 4. ĐƯA NĂNG LỰC SỬ DỤNG AI THÀNH MÔN HỌC CHÍNH THỨC Sinh viên y khoa cần được đào tạo bài bản về cách sử dụng AI, thay vì tự tìm hiểu và sử dụng theo kinh nghiệm cá nhân. Nội dung đào tạo cần bao gồm khả năng nhận diện hiện tượng AI tạo ra thông tin sai nhưng có vẻ hợp lý, thường gọi là ảo giác AI; kỹ năng kiểm chứng nguồn và hiểu những giới hạn của dữ liệu huấn luyện. Đặc biệt, phần lớn dữ liệu AI có nguồn gốc từ nước ngoài, có thể không hoàn toàn phù hợp với đặc điểm dịch tễ, hướng dẫn điều trị và thực hành y khoa tại Việt Nam. Bảo mật dữ liệu bệnh nhân khi sử dụng các công cụ AI cũng phải là một nội dung bắt buộc trong chương trình đào tạo. 5. GIỮ NGUYÊN TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH CỦA BÁC SĨ Dù AI có tham gia hỗ trợ phân tích, chẩn đoán hay đề xuất phương án điều trị, người ký y lệnh vẫn là bác sĩ chịu trách nhiệm trước bệnh nhân và gia đình, cả về pháp luật lẫn đạo đức nghề nghiệp. Nguyên tắc này cần được quy định rõ trong chương trình đào tạo và các quy chế chuyên môn, đồng thời có hướng dẫn cụ thể về cách giải thích cho người bệnh khi AI được sử dụng trong quá trình chăm sóc và điều trị. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ không làm thay đổi trách nhiệm nghề nghiệp của người bác sĩ. 6. ĐÀO TẠO GIẢNG VIÊN TRƯỚC KHI ĐÀO TẠO SINH VIÊN Nếu chính giảng viên chưa hiểu AI, họ có thể rơi vào một trong hai thái cực: cấm đoán hoàn toàn hoặc buông lỏng việc sử dụng. Cả hai cách tiếp cận đều có những bất lợi đối với chất lượng đào tạo. Vì vậy, đội ngũ giảng viên cần được đào tạo và thực hành sử dụng AI một cách chuyên nghiệp, trước khi hướng dẫn sinh viên ứng dụng công nghệ này trong học tập và thực hành lâm sàng. 7. TẬN DỤNG AI ĐỂ GIẢI QUYẾT NHỮNG HẠN CHẾ TRONG ĐÀO TẠO Y KHOA VIỆT NAM Trong điều kiện số lượng học viên lớn, trong khi thời gian và cơ hội thực hành lâm sàng có giới hạn, AI có thể góp phần bù đắp một phần những thiếu hụt hiện nay. Chẳng hạn, công nghệ này có thể được sử dụng để xây dựng bệnh nhân ảo, mô phỏng tình huống lâm sàng hoặc đóng vai trò trợ giảng, giúp sinh viên luyện tập giải quyết các ca bệnh. Tuy nhiên, những ứng dụng này chỉ thực sự có ý nghĩa khi được triển khai trên nền tảng sáu nguyên tắc đã nêu, từ chuẩn năng lực, phương pháp đánh giá, lộ trình sử dụng đến trách nhiệm chuyên môn và năng lực của giảng viên. -BS NGUYEN LAN HIEU ⸻ 🌐 passion.cuongdc.co 🌐 Telegram/CuongDC

Một nhà hiền triết từng nói: “Mấy đôi yêu nhau công khai rầm rộ trên MXH thì 90% đều chia tay sớm. Còn những đôi yêu nhau 9, 10 năm trong thầm lặng thì sau đó mới chia tay.”

♔ ♔ ... Một nhà hiền triết từng nói: “Mấy đôi yêu nhau công khai rầm rộ trên MXH thì 90% đều chia tay sớm. Còn những đôi yêu nhau 9, 10 năm trong thầm lặng thì sau đó mới chia tay.”

♔ ♔ ... "Người đọc sách không ăn trộm, kẻ trộm thì không đọc sách" Trong đợt bạo loạn cướp phá vừa rồi ở Pháp, các nhà sách vẫn được an toàn!

"Người đọc sách không ăn trộm, kẻ trộm thì không đọc sách" Trong đợt bạo loạn cướp phá vừa rồi ở Pháp, các nhà sách vẫn được an toàn!

Với anh, Em Là cả thế giớii

♔ ♔ ... Với anh, Em Là cả thế giớii

♔ ♔ ... VIETJET GẶP KHÓ Vụ phong tỏa tài sản toàn cầu đối với Vietjet là sự kiện pháp lý và uy tín nghiêm trọng, được xác nhận bởi nhiều nguồn quốc tế uy tín như Australian Financial Review, The Straits Times, AeroTime và phán quyết chính thức của Tòa Thương mại High Court Anh (ngày 15/10/2026, Thẩm phán Pushpinder Saini). Nó không chỉ là khoản nợ khoảng 250–251,6 triệu USD mà còn là tín hiệu mạnh về thái độ “không chịu trả” (won’t pay) thay vì “không có khả năng trả” (can’t pay). Bối cảnh tranh chấp kéo dài từ năm 2021 Tranh chấp xuất phát từ bốn máy bay Airbus A321 (giao năm 2018–2019 theo cơ cấu Japanese Operating Lease with Call Option – JOLCO). Trong đại dịch COVID, Vietjet ngừng trả tiền thuê. FitzWalter Capital (do Ben Brazil, cựu nhân viên Macquarie, điều hành – chuyên mua nợ khó đòi) mua lại quyền từ các ngân hàng gốc (BNP Paribas, Natixis…), chấm dứt hợp đồng tháng 10/2021, rồi khởi kiện tại Anh. Tòa Anh đã ra nhiều phán quyết có lợi cho FitzWalter/FW Aviation (Holdings) 1 Limited: Khoản chính khoảng 181,5 triệu USD (tháng 4/2025) cộng lãi và chi phí, tổng lên trên 250 triệu USD. Các khoản khác khoảng 18,8 triệu USD và 18,3 triệu USD. Vietjet mới thanh toán khoảng 2 triệu USD (chủ yếu để kháng cáo). Bốn máy bay đã bị thu hồi và xuất khẩu từ cuối 2022, nhưng khoản nợ vẫn tồn tại. Hệ thống pháp lý Việt Nam từ chối công nhận phán quyết của tòa Anh, khiến FitzWalter phải theo đuổi thi hành án ở nhiều quốc gia (Singapore, Úc, Pháp, Mỹ, BVI…). Năm 2025, đơn xin phong tỏa toàn cầu bị từ chối vì thiếu bằng chứng tẩu tán tài sản. Đến năm 2026, bằng chứng mới xuất hiện đã thay đổi cục diện. Điểm then chốt của lệnh phong tỏa mới Thẩm phán Saini nhận định thái độ của Vietjet là “con nợ không chịu trả nợ”, chứ không phải “không có khả năng trả nợ”. Ông viết: “Tôi có rất ít sự thông cảm đối với sự gián đoạn có thể xảy ra… Nó sẽ do chính sự từ chối cố ý thanh toán khoản nợ phán quyết và các nỗ lực chống thi hành án của Vietjet gây ra, chứ không phải do không có khả năng thực sự.” Bằng chứng then chốt là việc chuyển gần như toàn bộ giá trị kinh tế của order book máy bay (tính đến tháng 12/2024) sang Angelica Holding Limited – công ty đăng ký tại Quần đảo Cayman, được mô tả là “classic Cayman shell company” (không văn phòng, không nhân viên, địa chỉ Ugland House – nơi hàng nghìn công ty shell đăng ký). Các khoản đối ứng được tòa đánh giá là “wholly illusory” (hoàn toàn ảo). Vietjet không công bố đầy đủ các giao dịch này trong hơn một năm, bất chấp lệnh disclosure trước đó. Order book của Vietjet rất lớn (hơn 300 máy bay Airbus và Boeing, bao gồm A321neo, A330-900neo…). Đây chính là tài sản chính từ góc độ thi hành án quốc tế. Lệnh phong tỏa bao phủ: Đội bay hiện tại (phần lớn là thuê). Máy bay đã đặt nhưng chưa nhận, động cơ (kể cả Rolls-Royce), thiết bị cabin. Pre-delivery payments (PDP), maintenance reserves, lease deposits, tiền bán vé từ đại lý… Áp dụng đến mức 251,6 triệu USD. Vietjet vẫn được tiếp tục hoạt động kinh doanh thông thường (ordinary course of business), nên không dừng bay ngay. Tuy nhiên, các giao dịch liên quan đến order book, maintenance reserves và tài sản ngoài Việt Nam cần sự cho phép của tòa. Đồng thời, tòa cũng đang xem xét bổ nhiệm receivers (dự kiến Alvarez & Marsal) đối với tài sản ngoài Việt Nam (phán quyết nguyên tắc tháng 9/2026). Ảnh hưởng đến kế hoạch mở rộng tại Úc Đây là điểm nổi bật nhất mà Australian Financial Review và các báo Úc nhấn mạnh. Vietjet đang đẩy mạnh kế hoạch nội địa Úc: Đăng ký máy bay Boeing 737 MAX 8 (VH-T8A) tại Úc vào tháng 9/2026. Thành lập thực thể Cherrie Aviation / Cherrie Air (Melbourne). Nộp hồ sơ Air Operator’s Certificate (AOC) cho CASA. Dự kiến đội bay khoảng 10 chiếc B737 trên tuyến Sydney – Melbourne – Brisbane. CASA có thẩm quyền đánh giá financial viability trong quy trình cấp AOC, đặc biệt với hoạt động vận tải lớn. Lệnh phong tỏa toàn cầu và nhận định “won’t pay” của tòa Anh sẽ là trở ngại thực tế. Ngoài ra, Vietjet còn mở rộng đường bay quốc tế đến Western Sydney International (từ tháng 1/2027).

VIETJET GẶP KHÓ Vụ phong tỏa tài sản toàn cầu đối với Vietjet là sự kiện pháp lý và uy tín nghiêm trọng, được xác nhận bởi nhiều nguồn quốc tế uy tín như Australian Financial Review, The Straits Times, AeroTime và phán quyết chính thức của Tòa Thương mại High Court Anh (ngày 15/10/2026, Thẩm phán Pushpinder Saini). Nó không chỉ là khoản nợ khoảng 250–251,6 triệu USD mà còn là tín hiệu mạnh về thái độ “không chịu trả” (won’t pay) thay vì “không có khả năng trả” (can’t pay). Bối cảnh tranh chấp kéo dài từ năm 2021 Tranh chấp xuất phát từ bốn máy bay Airbus A321 (giao năm 2018–2019 theo cơ cấu Japanese Operating Lease with Call Option – JOLCO). Trong đại dịch COVID, Vietjet ngừng trả tiền thuê. FitzWalter Capital (do Ben Brazil, cựu nhân viên Macquarie, điều hành – chuyên mua nợ khó đòi) mua lại quyền từ các ngân hàng gốc (BNP Paribas, Natixis…), chấm dứt hợp đồng tháng 10/2021, rồi khởi kiện tại Anh. Tòa Anh đã ra nhiều phán quyết có lợi cho FitzWalter/FW Aviation (Holdings) 1 Limited: Khoản chính khoảng 181,5 triệu USD (tháng 4/2025) cộng lãi và chi phí, tổng lên trên 250 triệu USD. Các khoản khác khoảng 18,8 triệu USD và 18,3 triệu USD. Vietjet mới thanh toán khoảng 2 triệu USD (chủ yếu để kháng cáo). Bốn máy bay đã bị thu hồi và xuất khẩu từ cuối 2022, nhưng khoản nợ vẫn tồn tại. Hệ thống pháp lý Việt Nam từ chối công nhận phán quyết của tòa Anh, khiến FitzWalter phải theo đuổi thi hành án ở nhiều quốc gia (Singapore, Úc, Pháp, Mỹ, BVI…). Năm 2025, đơn xin phong tỏa toàn cầu bị từ chối vì thiếu bằng chứng tẩu tán tài sản. Đến năm 2026, bằng chứng mới xuất hiện đã thay đổi cục diện. Điểm then chốt của lệnh phong tỏa mới Thẩm phán Saini nhận định thái độ của Vietjet là “con nợ không chịu trả nợ”, chứ không phải “không có khả năng trả nợ”. Ông viết: “Tôi có rất ít sự thông cảm đối với sự gián đoạn có thể xảy ra… Nó sẽ do chính sự từ chối cố ý thanh toán khoản nợ phán quyết và các nỗ lực chống thi hành án của Vietjet gây ra, chứ không phải do không có khả năng thực sự.” Bằng chứng then chốt là việc chuyển gần như toàn bộ giá trị kinh tế của order book máy bay (tính đến tháng 12/2024) sang Angelica Holding Limited – công ty đăng ký tại Quần đảo Cayman, được mô tả là “classic Cayman shell company” (không văn phòng, không nhân viên, địa chỉ Ugland House – nơi hàng nghìn công ty shell đăng ký). Các khoản đối ứng được tòa đánh giá là “wholly illusory” (hoàn toàn ảo). Vietjet không công bố đầy đủ các giao dịch này trong hơn một năm, bất chấp lệnh disclosure trước đó. Order book của Vietjet rất lớn (hơn 300 máy bay Airbus và Boeing, bao gồm A321neo, A330-900neo…). Đây chính là tài sản chính từ góc độ thi hành án quốc tế. Lệnh phong tỏa bao phủ: Đội bay hiện tại (phần lớn là thuê). Máy bay đã đặt nhưng chưa nhận, động cơ (kể cả Rolls-Royce), thiết bị cabin. Pre-delivery payments (PDP), maintenance reserves, lease deposits, tiền bán vé từ đại lý… Áp dụng đến mức 251,6 triệu USD. Vietjet vẫn được tiếp tục hoạt động kinh doanh thông thường (ordinary course of business), nên không dừng bay ngay. Tuy nhiên, các giao dịch liên quan đến order book, maintenance reserves và tài sản ngoài Việt Nam cần sự cho phép của tòa. Đồng thời, tòa cũng đang xem xét bổ nhiệm receivers (dự kiến Alvarez & Marsal) đối với tài sản ngoài Việt Nam (phán quyết nguyên tắc tháng 9/2026). Ảnh hưởng đến kế hoạch mở rộng tại Úc Đây là điểm nổi bật nhất mà Australian Financial Review và các báo Úc nhấn mạnh. Vietjet đang đẩy mạnh kế hoạch nội địa Úc: Đăng ký máy bay Boeing 737 MAX 8 (VH-T8A) tại Úc vào tháng 9/2026. Thành lập thực thể Cherrie Aviation / Cherrie Air (Melbourne). Nộp hồ sơ Air Operator’s Certificate (AOC) cho CASA. Dự kiến đội bay khoảng 10 chiếc B737 trên tuyến Sydney – Melbourne – Brisbane. CASA có thẩm quyền đánh giá financial viability trong quy trình cấp AOC, đặc biệt với hoạt động vận tải lớn. Lệnh phong tỏa toàn cầu và nhận định “won’t pay” của tòa Anh sẽ là trở ngại thực tế. Ngoài ra, Vietjet còn mở rộng đường bay quốc tế đến Western Sydney International (từ tháng 1/2027).