♔ ♔ ... ---
5. Nỗi bất an của Phạm Hưng Ngọc: Sự xuất hiện của một quyền lực mới
Bài viết của Phạm Hưng Ngọc có lẽ gây tranh cãi nhất.
Ông gần như mô tả Phan Trung Can như một hiện tượng chính trị.
Điều đáng chú ý là ông không nói về nhà nước.
Ông nói về một cá nhân.
Điều này cho thấy nỗi lo của ông nằm ở chỗ khác.
Trong mô hình truyền thống:
Nhà nước tạo nghị trình.
Báo chí truyền tải.
Dư luận phản hồi.
Nhưng mạng xã hội đang đảo ngược thứ tự đó.
Ngày nay:
Một cá nhân tạo nghị trình.
Dư luận khuếch đại.
Báo chí phản ứng.
Cơ quan quản lý phải trả lời.
Đó là mô hình hoàn toàn mới.
Nỗi bất an của Phạm Hưng Ngọc là:
> Quyền lực đang dịch chuyển khỏi các thiết chế quen thuộc sang những cá nhân có khả năng huy động đám đông.
Đây không chỉ là câu chuyện Việt Nam.
Nó đang diễn ra ở hầu hết các quốc gia.
---
6. Điều đáng chú ý nhất: Nỗi bất an của tầng lớp tinh hoa
Nhìn rộng hơn, tất cả các bài viết trên đều xuất phát từ một tầng lớp tương đối giống nhau:
trí thức,
nhà báo,
doanh nhân,
học giả,
người làm xuất bản.
Đó là tầng lớp từng phát triển trong thời kỳ Việt Nam hội nhập.
Họ quen với:
sự ổn định,
tính kỹ trị,
cải cách dần dần,
mở cửa tri thức.
Vụ Nguyễn Thành Nam khiến họ nhìn thấy một khả năng khác:
Một xã hội nơi dư luận quần chúng có thể can thiệp mạnh vào các cuộc tranh luận học thuật, văn hóa và chính trị.
Điều họ sợ không hẳn là Nguyễn Thành Nam bị xử lý.
Điều họ sợ là:
> Không ai biết giới hạn của làn sóng ấy nằm ở đâu.
---
Kết luận
Nếu đọc bề mặt, đây là các bài viết về Nguyễn Thành Nam.
Nếu đọc sâu hơn, chúng là những bài viết về nỗi bất an.
Hoàng Tư Giang bất an trước quyền lực đám đông.
Nguyễn Phương Mai bất an trước tính khó dự đoán của pháp luật.
Dương Thắng bất an trước ký ức thanh trừng tư tưởng.
Nguyễn Cảnh Bình bất an trước sự thu hẹp không gian đọc sách.
Phạm Hưng Ngọc bất an trước sự xuất hiện của các trung tâm quyền lực mới trên mạng xã hội.
Và có lẽ đó là lý do những bài viết này nhận được nhiều đồng cảm.
Bởi chúng không chỉ nói về một cuốn sách hay một bị can.
Chúng chạm tới một câu hỏi lớn hơn:
> Trong một xã hội đang thay đổi rất nhanh bởi mạng xã hội, đâu là ranh giới giữa giám sát xã hội và đấu tố, giữa phản biện và thanh trừng, giữa quyền lực của công dân và quyền lực của đám đông?
Đó mới là cuộc tranh luận thực sự đang diễn ra phía sau cái tên Nguyễn Thành Nam.
