QUỐC YẾN TRUMP – TẬP: KHI NHỮNG ÔNG TRÙM CHIP ĐƯỢC XẾP NGỒI NGAY CẠNH QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ Một trong những hình ảnh đáng chú ý nhất trong chuyến thăm cấp nhà nước của Chủ tịch Tập Cận Bình tới Mỹ tuần qua không nằm ở lễ duyệt binh hay phòng họp song phương, mà ở chiếc bàn trung tâm của Quốc yến Nhà Trắng tối 24/9. Donald Trump và Melania Trump, Tập Cận Bình và Bành Lệ Viện ngồi cùng một bàn với những cái tên như Elon Musk, Jensen Huang của Nvidia, Lisa Su của AMD và Tim Cook của Apple. Reuters mô tả chính sự tập trung của các lãnh đạo Big Tech tại bàn này là điểm tương phản đáng chú ý trong cách bố trí Quốc yến. Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cùng các quan chức cấp cao Mỹ và Trung Quốc vẫn có mặt. Sam Altman của OpenAI, Mark Zuckerberg của Meta và nhiều lãnh đạo doanh nghiệp khác cũng nằm trong danh sách khách mời. Nhà Trắng cho biết Quốc yến quy tụ cả phái đoàn chính thức, giới kinh doanh và quan chức chính phủ. THẾ KỶ XX CÓ DẦU MỎ, THẾ KỶ XXI CÓ THÊM CHIP VÀ COMPUTE Lịch sử quyền lực luôn đi cùng khả năng kiểm soát những nguồn lực khan hiếm. Xã hội nông nghiệp coi đất đai và lương thực là nền tảng; cách mạng công nghiệp đưa máy móc, than đá, dầu mỏ và vốn lên vị trí trung tâm. Internet bổ sung dữ liệu, mạng lưới và nền tảng. AI đang bổ sung thêm một lớp mới: compute — năng lực tính toán. Một mô hình AI mạnh đến đâu không chỉ phụ thuộc thuật toán. Nó còn cần chip, data center, điện, mạng lưới, vốn và chuỗi cung ứng bán dẫn. Bởi vậy Jensen Huang hay Lisa Su ngày nay không chỉ điều hành những công ty bán linh kiện máy tính. Sản phẩm của họ nằm ở một nút thắt của hạ tầng AI toàn cầu. Bản đồ quyền lực vì thế đang có thêm một lớp mới. Bên cạnh dầu mỏ ở đâu, tuyến hàng hải chạy qua đâu hay nhà máy đặt tại quốc gia nào, ngày nay còn phải hỏi: chip tiên tiến được thiết kế và sản xuất ở đâu, data center nằm ở đâu, điện từ đâu để vận hành chúng và ai sở hữu năng lực tính toán lớn nhất. “NGOẠI GIAO CEO” VÌ THẾ NGÀY CÀNG QUAN TRỌNG Nhà nước và các tập đoàn công nghệ không thay thế nhau. Nhà nước vẫn nắm luật pháp, thuế, ngoại giao, quốc phòng và quyền kiểm soát biên giới; doanh nghiệp sở hữu vốn, công nghệ, nhân lực và khả năng biến nghiên cứu thành sản phẩm ở quy mô rất lớn. Nhưng hai thế giới đang phụ thuộc vào nhau nhiều hơn. Bức ảnh Quốc yến rất dễ dẫn tới một kết luận hấp dẫn: những CEO công nghệ đang trở thành “nguyên thủ mới”. Dùng như một ẩn dụ thì thú vị, nhưng xét về quyền lực thực tế, hai vai trò vẫn rất khác nhau. Thậm chí chính câu chuyện chip Mỹ – Trung cho thấy giới hạn của quyền lực doanh nghiệp: Jensen Huang có thể điều hành Nvidia, nhưng việc loại chip nào được phép bán sang Trung Quốc cuối cùng vẫn phụ thuộc vào chính sách của Washington; doanh nghiệp muốn hoạt động tại Trung Quốc cũng phải tuân theo hệ thống pháp lý và quản lý của Bắc Kinh. CHIẾC BÀN QUỐC YẾN NHƯ MỘT LÁT CẮT CỦA THẾ KỶ XXI Nhà Trắng cho biết Quốc yến ngày 24/9 là một phần của chuyến thăm cấp nhà nước, bên cạnh hội đàm song phương và các hoạt động ngoại giao chính thức. Vì thế, không có cơ sở để từ một sơ đồ chỗ ngồi suy ra rằng Nhà Trắng đã chính thức xác lập một “trật tự quyền lực mới”. Nhưng hình ảnh ấy vẫn đáng để lưu lại. Ở trung tâm vẫn là hai nguyên thủ của hai nền kinh tế lớn. Ngồi rất gần họ lại là những người kiểm soát một số mắt xích quan trọng của chip, AI, xe điện và chuỗi cung ứng công nghệ. Quyền lực quốc gia không biến mất. Quyền lực công nghệ cũng chưa thể thay thế quyền lực quốc gia. Nhưng khi chip, compute, AI và năng lượng trở thành tài nguyên chiến lược, những người kiểm soát chúng đương nhiên được kéo ngày càng gần chiếc bàn nơi chính trị và kinh tế thế giới gặp nhau. ⸻ 🌐 passion.cuongdc.co 🌐 Telegram/CuongDC