ĐỜI MẸ ĂN MẶN, ĐỜI CON KHÁT NƯỚC Mẹ nhắn cho thầy của con gái rằng mình đang đi công tác Sài Gòn. Biết tính con, chị còn dặn rất kỹ: “Nếu mà con bé nhà chị có xin nghỉ thì em bắt nó đi học nhé. Bố láo, toàn trốn học.” đúng tâm trạng của một bà mẹ nghiêm khắc, đã quá hiểu những chiêu trò của con nên quyết chặn từ vòng gửi xe. Con mà lấy lý do linh tinh để nghỉ học thì thầy cứ việc bắt đi học, đừng nghe nó trình bày. Trớ trêu ở chỗ ngay bên dưới lại hiện một tin nhắn khác, gửi từ tài khoản của chính bà mẹ vào lớp học : “Anh ơi, em xin phép nghỉ buổi học hôm nay do mẹ bị ốm ạ. Em nghỉ để đưa mẹ đi khám ạ, em cảm ơn anh nhiều ạ.” hai tin nhắn đặt cạnh nhau cho thấy một chuyện khá buồn cười: với lớp của mình, bà mẹ xin nghỉ bằng lý do phải đưa mẹ đi khám; còn với thầy của con, bà lại nói mình đang đi công tác Sài Gòn và căn dặn phải đề phòng đứa con “bố láo, toàn trốn học”. LỊCH SỬ LÀ NHỮNG VÒNG TRÒN ĐỒNG TÂM Trẻ con học từ cha mẹ nhiều hơn chúng ta tưởng, nhưng phần lớn không phải bằng những bài giảng. Chúng nhìn cách cha mẹ sống, cách người lớn giải quyết rắc rối, cách bố mẹ nói chuyện với ông bà, với hàng xóm, với thầy cô, thậm chí cả những lời nói dối rất nhỏ mà người lớn vẫn xem là vô hại. “Có ai gọi thì bảo bố không có nhà”, “đừng nói với mẹ chuyện này”, “cứ bảo hôm nay bận nên không đến được”… Người lớn nói những câu ấy rất tự nhiên vì biết đó chỉ là cách ứng xử cho tiện việc, nhưng đứa trẻ đứng bên cạnh chưa chắc đã phân biệt được đâu là “nói tránh cho tiện” và đâu là nói dối. Nó chỉ nhìn thấy một nguyên tắc đơn giản hơn nhiều: khi sự thật gây bất tiện, ta có thể nghĩ ra một câu chuyện khác. Đến một ngày chính nó áp dụng bài học ấy để xin nghỉ học thì cha mẹ nổi giận vì “sao con tôi lại biết nói dối?”. Thật ra có khi nó chẳng học ở đâu xa, chỉ là học rất tốt những thứ người lớn chưa từng có ý định dạy. Lịch sử gia đình vì thế đôi khi giống những vòng tròn đồng tâm. Một cách cư xử từ thế hệ trước lan sang thế hệ sau, mỗi vòng rộng thêm một chút, biến dạng thêm một chút, đến khi nhìn thấy ở con mình thì ta bỗng giật mình vì nó xấu hơn phiên bản ngày trước. NHÌN CÂY SỬA ĐẤT, NHÌN CON SỬA MÌNH Làm cha mẹ có một cái khó là lỗi của con thường rất dễ nhìn, còn lỗi của mình thì khó hơn nhiều. Con lười, ta trách; con nóng tính, ta mắng; con nói dối, ta phạt. Ít khi trong lúc đang nổi giận chúng ta chịu khó quay lại hỏi xem cái tính ấy từ đâu mà có, và trong cách sống của chính mình có thứ gì đã góp phần nuôi nó lớn lên hay không. Người trồng cây thấy cây còi cọc thường phải xem lại đất, nước, ánh sáng và cách chăm sóc trước khi kết luận giống cây không tốt. Nuôi con cũng gần như vậy: nhìn thấy một biểu hiện không hay ở con, ngoài chuyện uốn nắn nó, đôi khi cha mẹ cũng nên xem đó như một chiếc gương để soi lại mình. Tất nhiên không thể đổ mọi lỗi lầm của con cái lên đầu cha mẹ. Một đứa trẻ càng lớn càng có môi trường riêng, bạn bè riêng, tính cách riêng và cuối cùng phải chịu trách nhiệm cho lựa chọn của chính nó. Nhưng trong những năm đầu đời, cha mẹ vẫn là những người thầy gần nhất, mà thứ chúng ta dạy con mạnh nhất lại thường không phải những gì chúng ta nói, mà là những gì chúng ta làm trước mặt chúng mỗi ngày. Bởi vậy, thấy con có một tật xấu, trước khi nổi nóng cũng đáng dành vài phút nhìn lại chính mình. Biết đâu cái cây đang mọc kia chỉ đang trả về đúng một phần những gì mảnh đất đã nuôi nó. Người xưa có câu “nhìn cây sửa đất”. Làm cha mẹ, tôi thích nối thêm một vế: “nhìn con sửa mình.” Có khi sửa được mình trước, con chẳng cần phải sửa nhiều đến thế. ⸻ 🌐 passion.cuongdc.co 🌐 Telegram/CuongDC