TỪ ĐÓ, NGƯỜI TA KHÔNG CÒN NGỬI THẤY HOA SỮA NỮA, NGƯỜI TA NGỬI THẤY KỶ NIỆM Mỗi độ thu về, Hà Nội lại mở một phiên tòa kỳ lạ. Bị cáo đứng giữa vành móng ngựa là một cái cây. Tội danh: thơm quá, nồng quá, khiến người ta nhức đầu, khó thở, mất ngủ và không thể mở cửa sổ. Người ta đòi chặt, đòi di dời, đòi thay thế bằng những loài cây ít mùi hơn. Có nơi phải tính chuyện cắt tỉa, giảm mật độ, bởi hoa sữa trồng quá dày thì hương thơm cũng trở thành một thứ cực hình. Tôi đọc những lời phàn nàn ấy mà cứ thấy buồn cười. Hoa sữa thì biết gì mà tội? Nó chỉ làm đúng công việc của một cái cây: đến mùa thì ra hoa, có hương thì tỏa hương. Nếu phải tìm cho ra những người đã khiến hoa sữa trở nên nổi tiếng đến mức không thể chịu đựng nổi, có lẽ phải gọi mấy ông nhạc sĩ ra trước vành móng ngựa. HỒNG ĐĂNG VÀ MỐI TÌNH MANG TÊN HOA SỮA Năm 1978, nhạc sĩ Hồng Đăng sáng tác ca khúc Hoa sữa cho bộ phim Hà Nội mùa chim làm tổ của đạo diễn Đức Hoàn. Theo câu chuyện được kể lại về hoàn cảnh ra đời tác phẩm, khi phần âm nhạc còn bế tắc, nhà thơ Nguyễn Hương Trâm đã gợi ý ông viết về hoa sữa, loài cây có hương thơm đặc biệt trên phố Nguyễn Du. Hồng Đăng vốn quê Nghệ An. Có giai thoại kể rằng khi ấy ông còn chưa thật sự quen thuộc với loài hoa này. Nhưng từ một gợi ý rất tình cờ, ông đã viết nên ca khúc mà sau đó nhiều thế hệ người Hà Nội thuộc nằm lòng. Hoa sữa bước vào âm nhạc bằng một cuộc tình đã xa, những con đường nhỏ, những người bạn cũ và nỗi nhớ cứ trở về mỗi khi thành phố sang thu. Ca khúc được Lê Dung thể hiện trong phim, rồi tiếp tục sống qua giọng hát của nhiều nghệ sĩ như Nhã Phương, Thanh Lam, Hồng Nhung, Mỹ Linh. Mỗi người hát một cách, nhưng tất cả đều góp phần đưa hoa sữa ra khỏi những tán cây ven đường để bước vào ký ức của công chúng. Trước Hồng Đăng, hoa sữa là một loài cây có mùi hương đặc trưng. Sau Hồng Đăng, nó còn là mối tình đầu, là một người đã đi xa, là con phố mà nhiều năm rồi người ta không còn dịp quay lại. Từ đó, người ta không còn ngửi thấy hoa sữa nữa, người ta ngửi thấy kỷ niệm. TRƯƠNG QUÝ HẢI VÀ MÙA VẮNG NHỮNG CƠN MƯA Một ký ức khác về hoa sữa lại gắn với nhạc sĩ Trương Quý Hải, người từng là lính chiến đấu ở biên giới phía Bắc. Trong một buổi gặp gỡ tại Khuyên Club nhân dịp tưởng nhớ cuộc chiến tranh biên giới, người kể chuyện đã mời ông mang theo cây ghi-ta. Người ta có thể chờ đợi những ca khúc về đồng đội, núi rừng, chiến tranh và những năm tháng quân ngũ. Nhưng rồi Trương Quý Hải hát Hà Nội, mùa vắng những cơn mưa, ca khúc ông phổ từ thơ Bùi Thanh Tuấn. Hoa sữa trong bài hát ấy gắn với một buổi chiều tan lớp, với người con gái từng đi bên mình và một Hà Nội của tuổi trẻ đã lùi xa. Câu hát nhắc đến lúc hoa sữa thôi rơi nghe như một lời báo rằng mùa thu rồi cũng sẽ hết, cuộc tình rồi cũng có ngày trở thành quá khứ. Có một điều rất lạ ở những người từng đi qua chiến tranh. Họ có thể kể về những mất mát lớn lao bằng giọng bình thản, nhưng đôi khi chỉ một giai điệu cũ cũng đủ kéo họ trở lại với những năm tháng không bao giờ còn nữa. Ở đó, hoa sữa chẳng cần thơm đến mức nào. Chỉ cần được nhắc tên, cả một thời tuổi trẻ đã hiện về. MẤY ÔNG NHẠC SĨ CỨ THẾ MÀ GÂY ÁN Hồng Đăng chưa phải người duy nhất đưa hoa sữa vào âm nhạc. Trịnh Công Sơn, trong Nhớ mùa thu Hà Nội, cũng để hương hoa sữa đi qua những ngọn gió của thành phố. Chỉ một hình ảnh nhỏ giữa hồ Tây, cốm xanh, lá vàng và những con đường quen thuộc, ông đã khiến mùa thu Hà Nội mang một mùi hương riêng. Phú Quang thì đưa hoa sữa vào không gian của những cuộc tình cô đơn. Trong Im lặng đêm Hà Nội, hương hoa ấy len vào căn phòng nhỏ, nơi con người đối diện với nỗi nhớ và sự vắng mặt của một người từng thân thiết. Rồi còn những bài thơ, những ca khúc khác tiếp tục mượn hoa sữa để kể chuyện yêu đương, chia ly, tuổi học trò và những buổi chiều Hà Nội. Mỗi nhạc sĩ hái một chùm, mỗi nhà thơ giữ lại một mùi hương. Người viết về mối tình đầu, người viết về cuộc chia tay, người viết về thành phố đã xa. ⸻ 🌐 passion.cuongdc.co 🌐 Telegram/CuongDC