1 Nov 2026

...

Na Uy qua góc nhìn người Việt sống ở đó 13 năm


TRUMP GỌI NA UY LÀ “SHITHOUSE”, MỘT NGƯỜI VIỆT SỐNG 13 NĂM Ở ĐÂY KỂ VỀ NHỮNG THỨ MÀ TIỀN KHÔNG DỄ MUA ĐƯỢC “Mẹ biết gì không, Trump nói Na Uy là shithouse mẹ ạ.” “Sao con biết thế?” “Con xem thời sự lúc ăn bữa sáng ở trường.” “Thế con nghĩ sao?” “Trump có thể không thích Na Uy, nhưng không nên nói như vậy.” Một cuộc trò chuyện ngắn giữa hai mẹ con người Việt đang sinh sống tại Na Uy, được chia sẻ trong một bài viết trên mạng xã hội, đã mở ra câu chuyện thú vị về đất nước Bắc Âu này. Theo câu chuyện được chia sẻ, gia đình người Việt ấy đã sống ở Na Uy tròn 13 năm. Ngần ấy thời gian đủ để hai đứa trẻ lớn lên trong hệ thống giáo dục địa phương, còn cha mẹ có cơ hội trải nghiệm từ chế độ thai sản, chăm sóc sức khỏe đến những quy định về lao động, thuế và phúc lợi xã hội. MỘT NƠI MÀ TRẺ CON KHÔNG PHẢI LO CHA MẸ CÓ ĐỦ TIỀN CHO MÌNH ĐẾN TRƯỜNG Điều đầu tiên người mẹ nhắc đến là chuyện học hành của hai đứa con. Ở Na Uy, giáo dục phổ thông công lập được tài trợ bằng ngân sách, học sinh được cung cấp những tài liệu và thiết bị học tập cần thiết theo quy định của từng địa phương, còn các gia đình có con nhỏ được hưởng trợ cấp trẻ em hằng tháng. Với những người đã quen phải tính toán tiền học, sách vở, đồng phục và đủ loại chi phí đầu năm, việc con cái có thể đến trường mà không trở thành một gánh nặng tài chính lớn là điều rất đáng suy nghĩ. Dĩ nhiên, không phải mọi dịch vụ liên quan đến trẻ em đều miễn phí, nhưng nguyên tắc nền tảng của hệ thống là hoàn cảnh kinh tế gia đình không được trở thành rào cản đối với quyền tiếp cận giáo dục. Chuyện sinh con cũng tương tự. Cha mẹ được hưởng chế độ nghỉ chăm con có trả lương theo những điều kiện nhất định, với cơ chế phân chia thời gian nghỉ giữa mẹ và cha, thay vì mặc định toàn bộ trách nhiệm chăm sóc trẻ sơ sinh thuộc về người phụ nữ. Trẻ em còn được tiếp cận các dịch vụ y tế dự phòng, theo dõi sức khỏe và chăm sóc răng miệng công lập với mức hỗ trợ đáng kể. CÓ NHỮNG THỨ ĐÁNG GIÁ HƠN MỘT KHOẢN TIỀN TRONG TÀI KHOẢN Người mẹ kể rằng hai đứa trẻ có thể tự đi bộ đến trường từ năm lớp Một, đi xe buýt khi lớn hơn một chút, còn bản thân chị không thường xuyên phải sống trong cảm giác bất an khi ra đường vào ban đêm. Chị cũng nhắc đến những điều tưởng chừng rất nhỏ: nước máy có thể uống trực tiếp ở nhiều nơi, một đôi găng tay đánh rơi được người qua đường nhặt lên treo ngay ngắn, hay chiếc xe đạp trẻ con để quên bên đường vẫn có cơ hội nằm nguyên ở đó khi chủ quay lại tìm. Tất nhiên, Na Uy không phải nơi không có trộm cắp hay tội phạm, và những trải nghiệm cá nhân ấy không thể đại diện cho mọi khu phố, mọi gia đình. Nhưng chúng phản ánh một thứ tài sản xã hội rất khó định giá: cảm giác an toàn và niềm tin rằng phần lớn những người xung quanh sẽ hành xử tử tế với mình. Trong một xã hội có mức độ tin cậy cao, con người không phải dành quá nhiều thời gian và tiền bạc để đề phòng lẫn nhau. Người ta có thể bớt đi một lớp cửa khóa, một khoản chi phí bảo vệ, một nỗi lo thường trực, để dành nguồn lực ấy cho những việc khác. Điều này còn thể hiện trong văn hóa làm việc. Người lao động có quyền nghỉ phép được bảo vệ bằng luật, có những cơ chế nghỉ chăm con khi ốm và một môi trường mà việc dành thời gian cho gia đình thường được xem là nhu cầu chính đáng, thay vì biểu hiện của sự thiếu tham vọng. Người mẹ kể có những ngày nắng đẹp, sếp còn khuyến khích nhân viên về sớm để tận hưởng thời gian bên gia đình. Đó là trải nghiệm của chị, không phải quy định chung cho mọi công ty Na Uy, Bối cảnh Ngày 25/10/2026, tại một buổi vận động tranh cử ở Port Huron, Michigan, Tổng thống Donald Trump đã nói (dịch ý): “Frankly, Norway sucks. Norway has become a shithouse country, actually.” (Nói thật, Na Uy tệ lắm. Na Uy đã trở thành một quốc gia nhà vệ sinh, thực sự.) Ông cũng nói mình không muốn người nhập cư từ Na Uy vì không được trao giải Nobel Hòa bình. Lý do chính là Ủy ban Nobel (đặt tại Oslo) đã không trao giải cho ông năm 2025 và 2026 (năm 2026 giải thuộc về Navi Pillay). ⸻ 🌐 passion.cuongdc.co 🌐 Telegram/CuongDC ⸻