1. Kim cương nhập vào Việt Nam thực sự đến từ đâu?
Đây là câu hỏi đầu tiên nhưng cũng là điều dễ gây hiểu nhầm nhất.
Trên tờ khai nhập khẩu, người mua thường thấy các tên như Hong Kong, India hay UAE. Tuy nhiên, đó không phải nơi viên kim cương được hình thành trong tự nhiên.
Nguồn kim cương thiên nhiên lớn của thế giới chủ yếu đến từ Nga, Botswana, Canada, Nam Phi và một số quốc gia châu Phi khác. Sau khi khai thác, kim cương thô thường được vận chuyển qua nhiều quốc gia để phân loại, cắt mài, giao dịch rồi mới xuất khẩu sang Việt Nam.
Nói cách khác, quốc gia xuất khẩu không đồng nghĩa với nguồn gốc địa chất của viên kim cương.
2. Một viên kim cương phải đi qua bao nhiêu “cửa” trước khi đến tay người Việt?
Ít người biết rằng hành trình của một viên kim cương có thể kéo dài qua nhiều quốc gia.
Thông thường, viên đá sẽ trải qua chuỗi:
Mỏ khai thác → Nhà giao dịch quốc tế → Surat (Ấn Độ) cắt mài → Hong Kong hoặc Dubai giao dịch → Việt Nam nhập khẩu và bán lẻ.
Trong chuỗi này:
Nga, Botswana, Canada… là nơi khai thác.
Surat (Ấn Độ) là trung tâm cắt mài lớn nhất thế giới.
Hong Kong và UAE là trung tâm thương mại và tái xuất.
Việt Nam là thị trường tiêu thụ.
Vì vậy, chỉ nhìn vào tên quốc gia trên chứng từ xuất khẩu sẽ không thể biết viên kim cương được khai thác ở đâu.
3. Kim cương nuôi cấy được tạo ra như thế nào?
Kim cương nuôi cấy không phải thủy tinh hay đá giả.
Đó vẫn là kim cương thật về mặt vật liệu, có cùng cấu trúc tinh thể carbon với kim cương thiên nhiên.
Hiện nay có hai công nghệ chính:
HPHT (High Pressure High Temperature): tái tạo áp suất và nhiệt độ cực lớn giống trong lòng đất.
CVD (Chemical Vapor Deposition): tạo plasma để carbon kết tinh từng lớp lên mầm kim cương.
Hai trung tâm sản xuất lớn hiện nay là:
Trung Quốc, với quy mô sản xuất công nghiệp rất lớn.
Ấn Độ, đặc biệt mạnh về công nghệ CVD và cắt mài.
Chỉ sau khoảng vài tuần, một viên kim cương nuôi cấy có thể đạt chất lượng tương đương kim cương thiên nhiên về các tính chất vật lý và hóa học.
4. Vì sao kim cương nuôi cấy đang làm thay đổi toàn bộ thị trường?
Sự thay đổi lớn nhất nằm ở chi phí sản xuất.
Kim cương thiên nhiên cần hàng tỷ năm để hình thành và chi phí khai thác rất lớn.
Trong khi đó, kim cương nuôi cấy có thể được sản xuất trong thời gian ngắn với chi phí thấp hơn đáng kể.
Hệ quả là:
Giá kim cương nuôi cấy đã giảm mạnh trong nhiều năm gần đây.
Nhiều trung tâm cắt mài truyền thống như Surat hay Antwerp chịu áp lực chuyển đổi.
Ngay cả De Beers, biểu tượng của ngành kim cương thiên nhiên, cũng phải điều chỉnh chiến lược để thích nghi với sự xuất hiện của kim cương nuôi cấy.
Điều đang thay đổi không chỉ là giá, mà còn là cách thị trường nhìn nhận giá trị của kim cương.
5. Việt Nam đang kiểm định kim cương bằng cách nào?
Đây là câu hỏi quan trọng nhất đối với người tiêu dùng.
Các máy thử thông thường tại cửa hàng chủ yếu giúp xác định viên đá có phải kim cương hay không.
Tuy nhiên, để phân biệt kim cương thiên nhiên và kim cương nuôi cấy, cần đến các phương pháp phân tích chuyên sâu như quang phổ hoặc các thiết bị chuyên dụng trong phòng thí nghiệm.
Vì vậy, giá trị của một viên kim cương không chỉ nằm ở viên đá mà còn nằm ở chứng thư kiểm định, trong đó cần thể hiện rõ:
Kim cương thiên nhiên (Natural Diamond) hay kim cương nuôi cấy (Lab-Grown Diamond).
Đặc tính chất lượng.
Đơn vị kiểm định.
Các thông tin nhận dạng cần thiết.
6. Người mua cần hiểu điều gì trước khi quyết định?
Thị trường kim cương ngày nay không còn giống cách đây mười năm.
Người mua không nên chỉ nhìn vào quốc gia xuất khẩu hay vẻ ngoài của viên đá.
Điều quan trọng hơn là:
Đọc kỹ chứng thư kiểm định.
Phân biệt quốc gia xuất khẩu (Country of Export) với nguồn gốc địa chất (Geological Origin).
Hiểu rõ sự khác nhau giữa Natural Diamond và Lab-Grown Diamond.
Không mặc nhiên xem hai loại có cùng giá trị chỉ vì chúng giống nhau về hình thức.
