AI SẼ KHÓC CHO SỰ HY SINH CỦA CƯ DÂN SÔNG HỒNG?
Người ta dựng tượng đài để tưởng nhớ những mất mát vì dịch bệnh.
Người ta khánh thành công trình để tri ân những chiến sĩ hy sinh vì Tổ quốc.
Những điều đó đều xứng đáng.
Nhưng tôi nghĩ sẽ chẳng có tấm bia nào được dựng lên cho hơn 200.000 người dân ven sông Hồng — những người đang phải rời khỏi nơi mình đã sống cả đời, để Hà Nội có thêm cầu Trần Hưng Đạo, cầu Tứ Liên và đại lộ ven sông trong tương lai.
Vì trên giấy tờ, mọi thứ đều “ổn”.
Người dân “được đền bù thỏa đáng”.
“Khu tái định cư tốt hơn nơi cũ”.
“Nhiều người muốn còn không được”.
Thậm chí có kẻ còn hả hê gọi dân sông Hồng là thứ dân “nhảy dù”, “trộm cắp”, “kêu khóc cái gì”.
Nhưng ít ai hiểu rằng, phía sau những căn nhà ngoài đê ấy là cả một đời người.
Ba tôi là bộ đội phục viên. Mẹ tôi là kế toán.
Những năm 1970, hai người bắt đầu dựng nhà trên bãi bồi sông Hồng — nơi ngày ấy còn đầy cỏ dại, hoang vu, thậm chí có lúc đào được cả bom chưa nổ.
Không có tiền mua gạch.
Ba tôi đi gom xỉ than khắp phố, tự đóng từng viên gạch ba banh bằng tay.
Ngày này qua tháng khác. Năm này qua năm khác.
Cả tuổi trẻ của ông nằm trong những viên gạch ấy.
Xây xong một phòng, lại đóng tiếp để làm thêm phòng nữa.
Rồi cái bếp.
Rồi chuồng lợn.
Sau này sửa nhà, anh tôi còn chần chừ không nỡ đập đi những viên gạch do chính tay ba làm.
Rồi đất bắt đầu có giá.
Người nơi khác kéo đến mua bán.
Từ đó, những câu chuyện không còn chỉ là mồ hôi nữa, mà đã có cả máu.
Tình làng nghĩa xóm đổi thành tranh chấp ranh giới, mái hiên, gốc tre, từng tấc đất nhỏ.
Gia đình tôi cũng từng đổ máu vì đất.
Nhưng dù đất ngoài đê có lúc lên hơn 200 triệu một mét, ba mẹ tôi vẫn chưa bao giờ nghĩ đến chuyện bán.
Ông bà chia cho ba anh em mỗi người một phần rồi dặn:
“Đất của tổ tiên, nghèo mấy cũng đừng bán.”
Vậy mà cuối cùng vẫn phải rời đi.
Nhà tôi 40m².
Giá thị trường trước quy hoạch hơn 200 triệu/m².
Mức đền bù khoảng 50 triệu/m².
Có hôm cán bộ họp dân còn nói sẽ “xin hệ số K=2”.
Cả hội trường vỗ tay.
Người dân mình lạ lắm.
Mất nhà mất cửa, nhưng chỉ cần nghe còn hy vọng thì vẫn vỗ tay.
Rồi cuối cùng, hệ số ấy không bao giờ thành sự thật.
Chúng tôi còn được “bốc thăm may rủi” để nhận đất tái định cư.
Một khu nằm cạnh nghĩa trang.
Một khu dưới đường điện cao thế 500kV.
Một khu đẹp thì là đất đấu giá.
Ngày bốc thăm, người cười người khóc.
Mà đau nhất không phải chuyện tiền.
Đau nhất là cảm giác cả một đời vun đắp bỗng chốc bị gom lại thành vài con số trong quyết định thu hồi đất.
Tôi không phản đối phát triển.
Là con của ba tôi, tôi hiểu rằng một thành phố muốn lớn lên thì sẽ luôn có những hy sinh.
Chúng tôi chấp nhận điều đó.
Nhưng xin đừng hả hê trước nỗi mất mát của người khác.
Đừng biến hàng trăm nghìn cư dân ven sông thành những kẻ đáng bị chế giễu chỉ vì họ đang phải rời khỏi nơi mình đã sống cả đời.
Có những thứ mất đi, pháp lý có thể tính được.
Nhưng ký ức thì không.
#
HÀ RIO
