Kim Thiền Tử
Trong những hồi đầu của Journey to the West, khi Guanyin xuống Đông Thổ tìm người thỉnh kinh, Tathāgata Buddha từng nhắc đến tiền thân của Đường Tăng:
“Đệ tử thứ hai của ta là Kim Thiền Tử. Vì khinh mạn Phật pháp nên bị đày xuống nhân gian, phải trải qua nhiều kiếp tu hành…”
Các bản dịch tiếng Việt có thể khác nhau đôi chút về câu chữ, nhưng cốt truyện đều thống nhất:
Kim Thiền Tử vốn là đệ tử thứ hai của Phật Tổ. Vì nghe pháp mà thất thần, không giữ được sự chuyên tâm, hoặc “khinh mạn chân ngôn”, nên bị đày xuống Đông Thổ chịu kiếp luân hồi.
Sau nhiều lần chuyển thế, mới trở thành Tang Sanzang — tức Đường Tăng — trên hành trình đi Tây Thiên thỉnh kinh.
Điều thú vị là Wu Cheng’en không chọn rồng, hạc hay kỳ lân làm tiền thân của Đường Tăng, mà lại chọn hình tượng “ve sầu vàng” — một biểu tượng rất sâu trong văn hoá Á Đông.
Trong văn hoá Trung Hoa cổ đại, ve sầu tượng trưng cho:
• sự tái sinh,
• linh hồn bất diệt,
• thanh cao,
• và sự “thoát xác” khỏi cõi tục.
Người xưa quan sát thấy ve sống nhiều năm dưới lòng đất trong bóng tối, rồi một ngày bò lên thân cây, lột xác và bay lên trời. Từ đó, ve sầu trở thành biểu tượng cho hành trình:
từ phàm tục đến siêu thoát.
Vì vậy vào thời Hán, giới quý tộc thường đặt ngọc ve sầu vào miệng người đã khuất để tượng trưng cho:
• tái sinh,
• trường tồn linh hồn,
• và mong cầu được siêu thoát.
Nhìn theo tầng nghĩa ấy, cái tên “Kim Thiền Tử” thật ra rất hợp với hành trình của Đường Tăng:
một người từ cõi Phật rơi xuống nhân gian, trải qua vô số kiếp nạn, rồi từng bước “lột xác” để quay về giác ngộ.
Ve sầu còn mang một tầng nghĩa khác rất đẹp:
Nó sống âm thầm dưới đất suốt nhiều năm trời trong im lặng. Nhưng khi xuất hiện trên mặt đất, tiếng ve lại vang khắp cả mùa hè.
Điều này cũng giống người tu hành:
âm thầm chịu khổ, bền bỉ tích lũy qua năm tháng,
đến khi ngộ đạo thì tiếng vang lan khắp nhân gian.
Cho nên hình tượng Kim Thiền Tử không hề ngẫu nhiên.
Nó vừa mang tinh thần Phật giáo về luân hồi và giác ngộ,
vừa hòa vào biểu tượng cổ của Đạo giáo và văn hoá Hoa Hạ:
thoát xác, trường sinh, siêu phàm.
