♔ ♔ ... GÓC NHÌN: BỘ SAI RỒI
Bộ Giáo dục tuyên bố: Câu hỏi về 'Steve Jobs Việt Nam' để phân hóa thí sinh. Thực tế bộ giáo dục ra đề sai, xứng đáng điểm liệt, cần xử lý nghiêm túc vì lặp lại lỗi đề thi sai với chủ đề greenwashing vừa diễn ra năm ngoái. Tôi sẽ giải thích vô cùng ngắn gọn.
Đề thi câu 1 (2,0 điểm) gồm 2 câu văn: Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam"?.
Vậy mà 2 câu văn mà sai 2 lỗi!
Lỗi 1: hội đồng có kiến thức kém, dẫn tới nhầm lẫn khái niệm cơ bản: sáng chế không phải là phát minh.
Sáng chế tiếng Anh là invention Là việc tạo ra một giải pháp kỹ thuật, sản phẩm hoặc quy trình mới để giải quyết một vấn đề, ví dụ ông Watt sáng chế ra loại máy hơi nước hiệu quả hơn máy hơi nước trước đó. Phát minh tiếng Anh là discovery Là việc khám phá ra những quy luật, tính chất, hiện tượng tự nhiên đã tồn tại sẵn mà trước đó chưa ai biết ví dụ tìm ra 1 loài thú mới. Đây là 2 khái niệm rất khác nhau.
Cục sở hữu trí tuệ có nói rõ: Các đối tượng sau đây không được bảo hộ với danh nghĩa sáng chế: Phát minh, lý thuyết khoa học, phương pháp toán học;
https://ift.tt/6G8M0HZ
Vấn đề gây nhầm lẫn bắt nguồn từ việc quá nhiều video ngắn cẩu thả, thường dịch từ tiếng Hán sang tiếng Việt theo kiểu phiên âm chứ không thèm dịch nghĩa. Trong tiếng Hán, từ Phát minh (发明 - fāmíng) lại mang ý nghĩa tương đương với Invention (tạo ra cái mới). Để chỉ sự khám phá, họ dùng từ Phát hiện (发现 - fāxiàn tương đương Discovery). Đề thi ngữ văn, việc lẫn lộn khái niệm là một thảm họa cho học sinh xuất sắc. Nếu có các em học sinh hiểu biết đúng về sáng chế, học sinh nói là đề thi nói nhảm, thì có phải là vì học sinh xuất sắc hơn các thầy mà nó bị 0 điểm phần này?
Lỗi 2: Tôi tự ước lượng: 40% học sinh lớp 12 không biết Steve Jobs là ai, dẫu có biết thì không biết Steve Jobs làm việc gì. Các thầy ra đề thi về 1 nhân vật không có trong chương trình học, sống cách nửa vòng trái đất, đã chết trước khi học sinh biết đọc, như thế chỉ 1 lượng rất nhỏ học sinh được tiếp cận kiến thức kinh doanh (thường là qua cuộc nói chuyện với bố mẹ) mới có thể hình dung về các nhân vật được nhắc đến, qua đó mới làm bài 1 cách thuận lợi. Tức là đề thi sẽ phân hóa học sinh, nhưng không bởi trình độ Ngữ Văn như tên của bài thi, mà ở cơ hội tiếp cận các kiến thức ngoài chương trình giáo dục phổ thông.
Lỗi này của đề thi sắp tới đây, sau khi chấm thi thì sẽ bộc lộ qua thống kê điểm thi, các học sinh trường nhà giàu sẽ có điểm thi cao hơn học sinh nhà nghèo rất rõ rệt do lợi thế tiếp cận thông tin. Tuy nhiên vì câu này chỉ có 2 điểm, nên các thầy hoàn toàn có thể lờ tịt đi sự bất công này, mà xã hội sẽ không đủ kiến thức để đòi sự công bằng cho học sinh.
Năm ngoái vụ đề thi tiếng anh xảy ra lỗi sai tương tự, gọi là vụ Greenwashing, tôi đã viết rõ trong bài này
facebook.com/share/p/1MAh8VhSGr/
Tuy nhiên năm ngoái, các thầy tìm cách lấp liếm lỗi sai bằng 1 lỗi sai khác là điều chỉnh điểm thi theo kiểu bách phân vị để che bớt cái sai của đề đi, nên không cần công nhận đề thi sai. Tiếc là vấn đề khoa học đo đạc tri thức này quá phức tạp nên VN không có đủ người hiểu để yêu cầu lại công bằng cho học sinh.
facebook.com/nam.vihelm/posts/pfbid02Sx9meXP9tCiWKrGzzUhgJvdG8NG9iG8yoVCjiMfHWWXRr3KK9Zo3tMhmz3TGjEtjl
Hi vọng là sau 1 năm, nhờ sự hỗ trợ của AI, mọi người sẽ nhờ AI giải thích theo cách dễ hiểu hơn, và điều chỉnh việc dạy và tổ chức thi của các thầy. Đó là viên gạch đầu tiên giúp VN đi gần hơn tới việc có những nhà sáng chế lẫy lừng 5 châu trong tương lai gần.
-NGUYEN DINH NAM
